KVKK başvurusu: kişisel verileriniz için hangi haklara sahipsiniz?

Bir şirketin telefon numaranızı izniniz olmadan kullandığını, eski işvereninizin özlük bilgilerinizi gereğinden uzun sakladığını veya bir uygulamanın hangi bilgilerinizi kimlerle paylaştığını merak ediyorsanız, 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) size belirli haklar tanır. Bu yazıda bu hakları, veri sorumlusuna nasıl başvurulacağını, Kişisel Verileri Koruma Kurulu’na şikâyet sürelerini ve hukuka aykırı veri işlemenin hukuki ve cezai sonuçlarını anlatıyoruz.
KVKK kapsamında hangi haklarınız var?
KVKK md. 11’e göre herkes, veri sorumlusuna başvurarak kendisiyle ilgili şu talepleri ileri sürebilir:
- Kişisel verilerinin işlenip işlenmediğini öğrenme ve işlenmişse buna ilişkin bilgi talep etme
- Verilerin hangi amaçla işlendiğini ve amacına uygun kullanılıp kullanılmadığını öğrenme
- Yurt içinde veya yurt dışında verilerin aktarıldığı üçüncü kişileri bilme
- Eksik veya yanlış işlenmiş verilerin düzeltilmesini isteme
- KVKK md. 7’deki şartlar çerçevesinde verilerin silinmesini veya yok edilmesini isteme
- Düzeltme, silme ve yok etme işlemlerinin, verilerin aktarıldığı üçüncü kişilere bildirilmesini isteme
- Yalnızca otomatik sistemlerle yapılan analiz sonucunda aleyhe bir sonuç doğmasına itiraz etme
- Hukuka aykırı veri işleme nedeniyle uğranılan zararın giderilmesini talep etme
Burada veri sorumlusu, kişisel verilerin işleme amaçlarını ve araçlarını belirleyen kişi veya kurumdur: bir banka, bir e-ticaret sitesi, bir hastane, bir işveren ya da bir site yönetimi veri sorumlusu olabilir.
Veri sorumlusuna başvuru nasıl yapılır?
Başvuru yazılı olarak veya Kurulun belirlediği diğer yöntemlerle yapılır (KVKK md. 13/1). Uygulamada başvuru; ıslak imzalı dilekçeyle, noter aracılığıyla, kayıtlı elektronik posta (KEP) ile, güvenli elektronik veya mobil imzayla ya da daha önce veri sorumlusuna bildirilmiş ve sistemde kayıtlı e-posta adresinden gönderilebilir. Birçok veri sorumlusu, internet sitesindeki aydınlatma metninde başvuru adresini ve formunu ayrıca gösterir.
- Başvuru sahibinin adı soyadı, imzası, T.C. kimlik numarası (yabancılar için uyruk ve pasaport numarası) ve tebligata esas adresi yazılır.
- Varsa bildirime esas e-posta adresi, telefon ve faks numarası belirtilir.
- Talep konusu açık ve anlaşılır biçimde yazılır: örneğin “hakkımda işlenen tüm kişisel verilerin ve aktarıldığı kişilerin bildirilmesi” veya “cep telefonu numaramın pazarlama listelerinden silinmesi”.
- Talebi destekleyen belgeler (mesaj, e-posta, ekran görüntüsü) eklenir.
- Başvurunun gönderildiği tarih ispatlanabilir biçimde saklanır; süreler bu tarihten itibaren işler.
Veri sorumlusu başvuruyu en geç otuz gün içinde ve kural olarak ücretsiz sonuçlandırır; işlem ayrıca bir maliyet gerektiriyorsa Kurulun belirlediği tarifedeki ücret alınabilir (KVKK md. 13/2). Veri sorumlusu talebi kabul edebilir ya da gerekçesini açıklayarak reddedebilir; cevabın yazılı veya elektronik ortamda bildirilmesi gerekir.
Kurula şikâyet: süreler ve şartlar
Veri sorumlusuna başvurmak, Kurula şikâyetin ön şartıdır; bu yol tüketilmeden şikâyet yoluna gidilemez (KVKK md. 14/2). Şikâyet hakkı şu hâllerde doğar:
| Durum | Şikâyet süresi |
|---|---|
| Başvuru reddedildi | Cevabın öğrenildiği tarihten itibaren 30 gün |
| Verilen cevap yetersiz bulundu | Cevabın öğrenildiği tarihten itibaren 30 gün |
| 30 gün içinde cevap verilmedi | Her hâlde başvuru tarihinden itibaren 60 gün içinde |
Şikâyet, Kurumun internet sitesindeki şikâyet modülü üzerinden veya yazılı dilekçeyle yapılabilir. Şikâyete, veri sorumlusuna yapılan başvurunun ve varsa verilen cevabın bir örneği eklenmelidir. Kurul inceleme sonunda bir ihlal tespit ederse, ihlalin giderilmesine karar verebilir ve şartları varsa veri sorumlusu hakkında idari para cezası uygulayabilir. Kurulun şikâyete altmış gün içinde cevap vermemesi hâlinde talep reddedilmiş sayılır.
Kurul kararlarına karşı yargı yolu
7499 sayılı Kanunla yapılan değişiklikle, 1 Haziran 2024’ten itibaren Kurulca verilen idari para cezalarına karşı idare mahkemelerinde dava açılmaktadır (KVKK md. 18/3); daha önce bu cezalara karşı sulh ceza hâkimliğine başvurulmaktaydı. Şikâyetin reddi gibi Kurulun diğer kararlarına karşı da idari yargı yolu açıktır. İdari davalarda dava açma süresi, kural olarak kararın tebliğinden itibaren altmış gündür (İYUK md. 7).
Tazminat ve ceza yolu
Kurula şikâyet, idari bir yoldur ve kişinin uğradığı zararı doğrudan karşılamaz. Hukuka aykırı veri işleme nedeniyle maddi veya manevi zarara uğrayan kişi, genel hükümlere göre hukuk mahkemesinde tazminat davası açabilir (KVKK md. 11/1-ğ; TBK md. 49 vd.). Bu dava için Kurula şikâyet ön şartı aranmaz.
Bazı ihlaller ayrıca suç oluşturur. Kişisel verilerin hukuka aykırı olarak kaydedilmesi (TCK md. 135), verilerin hukuka aykırı olarak verilmesi veya ele geçirilmesi (TCK md. 136) ve süresi geçen verilerin yok edilmemesi (TCK md. 138) bu kapsamdadır. TCK md. 139’a göre bu üç suçun soruşturulması şikâyete bağlı değildir. Şikâyete bağlı suçlar ve sürelere ilişkin genel kuralları şikâyet süresi yazımızda ele aldık.
Sık karşılaşılan durumlar
- İstenmeyen pazarlama mesajları ve aramalar: Verilerin silinmesi ve aktarıldığı üçüncü kişilerin bildirilmesi talep edilebilir. Ticari elektronik iletiler için ayrıca İleti Yönetim Sistemi (İYS) üzerinden ret hakkı kullanılabilir.
- İşverenin elinde kalan özlük bilgileri: İş ilişkisi sona erdikten sonra kanuni saklama süreleri dışında kalan verilerin silinmesi istenebilir.
- Sağlık verileri: Özel nitelikli kişisel veri olduğundan daha sıkı işleme şartlarına tabidir (KVKK md. 6).
- Sosyal medyada izinsiz paylaşım: Hem içeriğin kaldırılması hem de tazminat ve ceza yolları birlikte değerlendirilebilir.
Kişisel verilerin korunmasına ilişkin diğer konular için KVKK hukuku sayfamıza bakabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
KVKK başvurusuna kaç gün içinde cevap verilmeli?
Veri sorumlusu başvuruyu en kısa sürede ve en geç otuz gün içinde sonuçlandırmak zorundadır (KVKK md. 13/2). İşlem kural olarak ücretsizdir.
KVKK şikâyeti nasıl yapılır?
Önce veri sorumlusuna başvurulur. Başvuru reddedilir, cevap yetersiz bulunur veya otuz gün içinde cevap verilmezse, Kişisel Verileri Koruma Kurumu’nun şikâyet modülü üzerinden veya dilekçeyle Kurula şikâyette bulunulur.
Kurula şikâyet süresi ne kadar?
Cevabın öğrenildiği tarihten itibaren otuz gün ve her hâlde başvuru tarihinden itibaren altmış gündür (KVKK md. 14/1).
Doğrudan Kurula şikâyette bulunabilir miyim?
Hayır. KVKK md. 14/2’ye göre önce veri sorumlusuna başvurulması gerekir; bu yol tüketilmeden şikâyet yoluna gidilemez.
Kişisel verilerimin silinmesini isteyebilir miyim?
Evet. Verilerin işlenmesini gerektiren sebepler ortadan kalkmışsa silinmesi veya yok edilmesi istenebilir (KVKK md. 7 ve 11). Kanuni saklama yükümlülüğü bulunan veriler bu süre dolana kadar saklanabilir.
KVKK ihlali nedeniyle tazminat alınabilir mi?
Hukuka aykırı veri işleme nedeniyle zarara uğrayan kişi, hukuk mahkemesinde maddi ve manevi tazminat davası açabilir. Bu dava için Kurula şikâyet şartı aranmaz.
KVKK cezalarına nereye itiraz edilir?
1 Haziran 2024’ten itibaren Kurulca verilen idari para cezalarına karşı idare mahkemesinde dava açılır (KVKK md. 18/3). Dava süresi kural olarak tebliğden itibaren altmış gündür.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş niteliği taşımaz. Mevzuat ve yargı kararları değişebilir; kendi durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.
Diğer yazılar
İdare HukukuTrafik cezasına itiraz: süre, yer ve dilekçeOn beş günlük başvuru süresi, görevli sulh ceza hâkimliği, dilekçede bulunması gerekenler, indirimli ödeme ve itiraz sonrası süreç.
Tüketici HukukuAyıplı mal aldığınızda hangi haklara sahipsiniz?Dört seçimlik hak, altı aylık ispat karinesi, iki yıllık zamanaşımı, 2026 hakem heyeti sınırı ve tüketici mahkemesinde arabuluculuk.