Ev sahibi kiracıyı hangi durumlarda ve nasıl tahliye ettirebilir?

Kiracı ile ev sahibi arasındaki en sık uyuşmazlık, kiralananın ne zaman ve nasıl boşaltılacağıdır. Türk Borçlar Kanunu konut ve çatılı işyeri kiralarında kiracıyı güçlü biçimde korur: sözleşmenin süresi dolsa bile kiracı kendiliğinden çıkmak zorunda değildir. Buna karşılık kanun, kiraya verene belirli sebeplere ve çoğu kısa olan sürelere bağlı tahliye imkânları tanır. Bu yazıda tahliye sebeplerini, her birinde uyulması gereken süreleri, zorunlu arabuluculuğu, icra yoluyla tahliyeyi ve kiracının haklarını anlatıyoruz.
Kira süresinin bitmesi tahliye sebebi mi?
Hayır. Konut ve çatılı işyeri kiralarında kiracı, belirli süreli sözleşmenin bitiminden en az on beş gün önce çıkacağını bildirmedikçe sözleşme aynı koşullarla bir yıl uzar ve bu uzama her yıl tekrar eder (TBK 347). Kiraya veren, sözleşme süresinin bittiğini gerekçe göstererek sözleşmeyi sona erdiremez. Uzamanın ne zaman sona erdirilebileceği aşağıda “10 yıllık uzama” başlığında anlatılmıştır.
Tahliye için kiraya verenin, kanunda sayılan sebeplerden birine dayanması gerekir. Bu hükümler kiracı aleyhine değiştirilemez (TBK 354); örneğin sözleşmeye “süre bitince kiracı çıkar” şeklinde bir madde yazılması, tek başına tahliye imkânı vermez.
Tahliye sebepleri ve süreler
| Sebep | Dayanak | Süre | Yol | Arabuluculuk |
|---|---|---|---|---|
| Kira bedelinin ödenmemesi (temerrüt) | TBK 315, İİK 269 | En az 30 günlük ödeme süresi verilir | İcra takibi veya dava | İcra yolunda gerekmez; davada zorunlu |
| Yazılı tahliye taahhüdü | TBK 352/1, İİK 272 | Taahhüt edilen tarihten itibaren 1 ay | İcra takibi veya dava | İcra yolunda gerekmez; davada zorunlu |
| İki haklı ihtar | TBK 352/2 | Kira süresinin veya kira yılının bitiminden itibaren 1 ay | Dava | Zorunlu |
| Kiraya verenin veya yakınlarının ihtiyacı | TBK 350/1 | Kira süresinin bitiminden itibaren 1 ay | Dava | Zorunlu |
| Esaslı onarım, yeniden inşa veya imar | TBK 350/2 | Kira süresinin bitiminden itibaren 1 ay | Dava | Zorunlu |
| Yeni malikin ihtiyacı | TBK 351 | Edinmeden itibaren 1 ay içinde bildirim, 6 ay sonra dava | Dava | Zorunlu |
| Kiracının veya eşinin aynı ilçede konutu | TBK 352/3 | Kira süresinin bitiminden itibaren 1 ay | Dava | Zorunlu |
| 10 yıllık uzama süresinin dolması | TBK 347/1 | Uzama yılının bitiminden en az 3 ay önce bildirim | Bildirim; çıkılmazsa dava | Zorunlu |
Tablodaki bir aylık dava süreleri hak düşürücü niteliktedir. Belirli süreli sözleşmelerde süre, sözleşme döneminin sonundan; belirsiz süreli sözleşmelerde ise fesih dönemine ve bildirim sürelerine göre belirlenen tarihten başlar. Süre kaçırılırsa sözleşme uzar; ihtiyaç gibi sürekli sebeplerde kiraya veren ancak bir sonraki kira döneminin sonunda dava açabilir, tahliye taahhüdü ise bu durumda kural olarak etkisini yitirir.
Kira borcunun ödenmemesi (temerrüt)
Kiracı, kiralananın tesliminden sonra muaccel olan kira bedelini veya yan giderleri ödemezse kiraya veren yazılı olarak bir süre verir ve bu süre içinde ödeme yapılmazsa sözleşmeyi feshedeceğini bildirir. Bu süre konut ve çatılı işyeri kiralarında en az otuz gündür ve ihtarın tebliğini izleyen günden başlar (TBK 315). Kiracı süre içinde ödeme yaparsa temerrüt nedeniyle tahliye istenemez; ancak bu ihtar, aşağıda anlatılan iki haklı ihtardan biri sayılabilir.
Kiraya veren bu durumda ya sulh hukuk mahkemesinde dava açar ya da daha sık başvurulan yol olarak icra dairesinde “tahliye talepli” ilamsız icra takibi başlatır. İcra yolu, dava şartı arabuluculuk kapsamı dışında olduğundan doğrudan başvurulabilir. Konunun icra takibi boyutu için icra ve iflas hukuku sayfamıza bakabilirsiniz.
- Takip talebi: Kiraya veren, kira sözleşmesine dayanarak icra dairesinde kira alacağı ve tahliye talepli takip başlatır.
- Ödeme emri: Kiracıya, konut ve çatılı işyerinde birikmiş kirayı otuz gün içinde ödemesi, aksi hâlde icra mahkemesinden tahliyesinin istenebileceği bildirilir. Bu ödeme emri TBK 315’teki ihtarın yerine geçer.
- İtiraz: Kiracı, ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde itiraz sebeplerini icra dairesine bildirebilir; itiraz takibi durdurur (İİK 269).
- İtirazın kaldırılması: İtiraz edilmişse kiraya veren, itirazın tebliğinden itibaren altı ay içinde icra mahkemesinden itirazın kaldırılmasını ve tahliyeyi isteyebilir (İİK 269, 269/b, 269/c).
- Tahliye kararı: Kiracı itiraz etmez ve otuz günlük süre içinde ödeme de yapmazsa kiraya veren, sürenin bitiminden itibaren altı ay içinde icra mahkemesinden tahliye kararı ister (İİK 269/a).
- Zorla tahliye: Karar alındıktan sonra icra dairesi tahliye işlemini yapar ve kiralanan kiraya verene teslim edilir.
Kiracının ödemeyi belgeyle kanıtlaması gerekir; ödemenin banka kaydı veya kiraya verenin imzalı makbuzu gibi yazılı bir belgeyle gösterilmesi bu nedenle önemlidir. Kira sözleşmesi yazılı değilse veya kiracı sözleşmeyi ya da imzayı inkâr ederse, kiraya verenin genel mahkemede dava açması gerekebilir.
Tahliye taahhütnamesi geçerli mi?
Kiracı, kiralananı belli bir tarihte boşaltacağını yazılı olarak üstlenmiş ve o tarihte boşaltmamışsa kiraya veren, boşaltma tarihinden başlayarak bir ay içinde icraya başvurarak veya dava açarak sözleşmeyi sona erdirebilir (TBK 352/1). Taahhüdün geçerli olması için kural olarak şu şartlar aranır:
- Yazılı olmalı ve kiracı ya da yetkili temsilcisi tarafından imzalanmalıdır.
- Belirli bir boşaltma tarihi içermelidir.
- Kiralananın kiracıya tesliminden sonra verilmiş olmalıdır. Kanunun amacı, kiracının sözleşme kurulurken baskı altında taahhüt vermesini önlemektir.
- Kiracının özgür iradesiyle verilmiş olmalıdır.
Uygulamada sık görülen, kira sözleşmesiyle aynı anda imzalatılan veya tarihi boş bırakılıp sonradan doldurulan taahhütnamelerdir. Yargıtay’ın yerleşik uygulamasına göre, sözleşmeyle aynı tarihli taahhütnamelerde teslimden önce verildiği kabul edilir; tarihin boş imzalandığı iddiasının ise kural olarak kiracı tarafından yazılı delille ispatı gerekir.
Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin 5 Mayıs 2026 tarihli ve 18 Temmuz 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan kanun yararına bozma kararında (E. 2026/2877, K. 2026/2766), tahliye taahhüdünden sonra taraflar arasında yeni bir kira sözleşmesi yapılmışsa, mahkemenin taahhüdün hükümsüz kalıp kalmadığını değerlendirmesi gerektiği vurgulanmıştır. Bu nedenle taahhüdün ardından yeniden sözleşme imzalanan durumlarda, taahhüde dayanmadan önce sözleşmelerin birlikte incelenmesi gerekir.
Taahhüde dayalı icra takibi
Taahhüde dayanan kiraya veren icra dairesine başvurduğunda kiracıya bir tahliye emri gönderilir. Kiracıdan kiralananı on beş gün içinde boşaltması istenir; kiracı tahliye emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde itiraz edebilir (İİK 272, 274). İtiraz hâlinde kiraya veren icra mahkemesinden itirazın kaldırılmasını ister; mahkeme, kiracı aynı kuvvette bir belge sunamazsa itirazı kaldırır (İİK 275).
İki haklı ihtar
Kiracı, bir kira yılı içinde (kira süresi bir yıldan kısaysa kira süresi içinde) kira bedelini ödemediği için kendisine yazılı olarak iki haklı ihtarda bulunulmasına sebep olmuşsa kiraya veren, kira süresinin, on yıldan uzun süreli kiralarda ise ilgili kira yılının bitiminden itibaren bir ay içinde dava açabilir (TBK 352/2). Kiracının ihtarlardan sonra borcu ödemiş olması bu sebebi ortadan kaldırmaz.
- İhtarların aynı kira yılı içinde ve farklı aylara ait kira borçları için yapılmış olması gerekir.
- İhtar “haklı” olmalıdır: ihtar tarihinde muaccel ve ödenmemiş bir kira borcu bulunmalıdır.
- Noter ihtarnamesi kullanılabileceği gibi, Yargıtay uygulamasına göre kira alacağı için gönderilen icra ödeme emri de ihtar yerine geçebilir.
- Bu dava için dava şartı arabuluculuk uygulanır.
İhtiyaç ve yeniden inşa nedeniyle tahliye
Kiraya veren, kiralananı kendisi, eşi, altsoyu, üstsoyu veya kanun gereği bakmakla yükümlü olduğu diğer kişiler için konut ya da işyeri olarak kullanma zorunluluğu varsa sözleşmeyi dava yoluyla sona erdirebilir (TBK 350/1). İhtiyacın gerçek, samimi ve zorunlu olması gerekir; geçici veya ileride doğması muhtemel bir ihtiyaç yeterli sayılmaz. Mahkeme ihtiyacı tanık, belge ve gerektiğinde keşif ile değerlendirir.
Kiralananın yeniden inşası, imarı veya esaslı onarımı gerekiyor ve bu işler sırasında kiralananın kullanılması imkânsızsa da tahliye istenebilir (TBK 350/2). Bu durumda yapılacak işin gerçekten kullanımı imkânsız kıldığı, kural olarak ruhsat ve projeyle ortaya konulmalıdır.
Her iki sebepte de dava, belirli süreli sözleşmelerde sürenin bitiminden itibaren bir ay içinde açılmalıdır. Kiraya veren bu süre içinde dava açacağını kiracıya yazılı olarak bildirirse, dava açma süresi bir kira yılı uzar (TBK 353).
Yeni malikin ihtiyacı
Kiralananı satın alan veya başka yolla edinen yeni malik, kiralananı kendisi ya da yakınları için kullanma zorunluluğu varsa iki yoldan birini seçebilir: edinme tarihinden başlayarak bir ay içinde durumu kiracıya yazılı olarak bildirir ve altı ay geçtikten sonra dava açar ya da kira süresinin bitiminden itibaren bir ay içinde dava açar (TBK 351). Bildirim süresinin kaçırılması, ilk yolu kapatır.
Kiracının veya eşinin aynı ilçede konutu
Kiracının ya da birlikte yaşadığı eşinin aynı ilçe veya belde belediye sınırları içinde oturmaya elverişli bir konutu varsa ve kiraya veren sözleşme kurulurken bunu bilmiyorsa, kira süresinin bitiminden itibaren bir ay içinde tahliye davası açılabilir (TBK 352/3). Konutun kiracının veya eşinin mülkiyetinde ve oturmaya elverişli olması gerekir.
10 yıllık uzama süresi dolunca
Belirli süreli sözleşmelerde sözleşme süresinin bitiminden sonra başlayan on yıllık uzama süresi dolduğunda kiraya veren, bu süreyi izleyen her uzama yılının bitiminden en az üç ay önce bildirimde bulunarak, herhangi bir sebep göstermeksizin sözleşmeyi sona erdirebilir (TBK 347/1). Örneğin bir yıllık sözleşmeyle başlayan bir kira ilişkisinde on yıllık uzama süresi teslimden on bir yıl sonra dolar; fesih bildirimi, bunu izleyen uzama yılının sonu için yapılır. Tarihlerin hesabı uygulamada sık tartışıldığından sözleşmenin başlangıç tarihi esas alınarak dikkatle yapılmalıdır.
Belirsiz süreli sözleşmelerde ise kiraya veren, kiralananın tesliminden itibaren on yıl geçtikten sonra genel hükümlere göre fesih bildirimiyle sözleşmeyi sona erdirebilir (TBK 347/2). Taşınmaz kiralarında bu bildirim, üç aylık kira döneminin sonu için en az üç ay önceden yapılır (TBK 329). Bildirime rağmen kiracı çıkmazsa tahliye davası açılır ve bu dava da arabuluculuğa tabidir.
| İşlem | Kim yapar | Süre |
|---|---|---|
| Sözleşmeyi uzatmama bildirimi | Kiracı | Belirli süreli sözleşmenin bitiminden en az 15 gün önce (TBK 347/1) |
| 10 yıllık uzama sonrası fesih bildirimi | Kiraya veren | Uzama yılının bitiminden en az 3 ay önce (TBK 347/1) |
| Belirsiz süreli sözleşmede fesih | Kiraya veren | Teslimden 10 yıl sonra; 3 aylık dönem sonu için 3 ay önceden (TBK 347/2, 329) |
| Yeni malikin ihtiyaç bildirimi | Yeni malik | Edinmeden itibaren 1 ay içinde (TBK 351) |
| Dava açacağını bildirme | Kiraya veren | Dava süresi içinde; süre bir kira yılı uzar (TBK 353) |
| Temerrüt ihtarı | Kiraya veren | En az 30 gün ödeme süresi (TBK 315) |
Arabuluculuk ve görevli mahkeme
7445 sayılı Kanunla eklenen HUAK 18/B maddesi uyarınca, 1 Eylül 2023’ten bu yana kira ilişkisinden kaynaklanan uyuşmazlıklarda dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır. İhtiyaç, yeniden inşa, iki haklı ihtar, 10 yıllık uzama ve taahhüde dayanan tahliye davaları bu kapsamdadır. Buna karşılık kiralanan taşınmazların İcra ve İflas Kanunu’na göre ilamsız icra yoluyla tahliyesine ilişkin talepler zorunlu arabuluculuğun dışındadır. Sürecin işleyişi için arabuluculuk ve tahkim sayfamıza bakabilirsiniz.
- Süre: Arabulucu başvuruyu görevlendirildiği tarihten itibaren üç hafta içinde sonuçlandırır; zorunlu hâllerde bu süre en fazla bir hafta uzatılabilir (HUAK 18/A).
- Dava süresine etkisi: Arabulucuya başvurudan son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar geçen sürede hak düşürücü süreler işlemez. Yine de bir aylık sürenin son günlerine bırakılmaması yararlıdır.
- Anlaşma: Tahliye konusunda anlaşılırsa anlaşma belgesine icra edilebilirlik şerhi alınması zorunludur; şerhli belge ilam niteliğinde belge sayılır (HUAK 18, 18/B).
- İlk toplantıya katılmamak: Geçerli mazereti olmadan katılmayan taraf, davada haklı çıksa bile yargılama giderlerinin yarısından sorumlu tutulabilir.
Kira ilişkisinden doğan davalarda görevli mahkeme sulh hukuk mahkemesidir (HMK 4). İlamsız icra yoluyla tahliye taleplerinde ise icra mahkemesi karar verir. Kayseri’deki bir kiralanan için dava, kural olarak kiracının yerleşim yeri veya kiralananın bulunduğu yer mahkemesinde açılır.
Kiracının hakları
Tahliye sebepleri sınırlı olduğu kadar, kiracıyı koruyan kurallar da emredicidir. Kiracının bilmesi gereken başlıca haklar şunlardır:
- Zorla çıkarma yasağı: Kiraya veren, mahkeme kararı veya icra dairesi aracılığı olmadan kiracıyı çıkaramaz. Kilidi değiştirmek, eşyaları boşaltmak veya su ve elektriği kestirmek hukuka aykırıdır; konut dokunulmazlığının ihlali gibi suçlar gündeme gelebilir (TCK 116).
- Yeniden kiralama yasağı: İhtiyaç veya yeniden inşa sebebiyle tahliye ettiren kiraya veren, haklı sebep olmadıkça kiralananı üç yıl geçmeden eski kiracıdan başkasına kiralayamaz. Aksi hâlde eski kiracıya en az son kira yılında ödenen bir yıllık kira bedeli tutarında tazminat öder (TBK 355).
- Kira artış sınırı: Yenilenen dönemlerde kira artışı, bir önceki kira yılının on iki aylık tüketici fiyat endeksi ortalamasını geçemez (TBK 344). Konutlarda geçici olarak uygulanan yüzde 25 sınırı Temmuz 2024’te sona ermiştir.
- Sözleşmeyi uzatmama: Kiracı belirli süreli sözleşmeyi uzatmak istemezse süre bitiminden en az on beş gün önce bildirimde bulunarak çıkabilir; bu bildirim için bir gerekçe göstermek zorunda değildir.
Kiracının ölümü
Kiracının ölümüyle sözleşme kendiliğinden sona ermez. Mirasçılar, yasal fesih bildirim sürelerine uyarak sözleşmeyi feshedebilir (TBK 333). Konut kiralarında ölen kiracıyla aynı konutta birlikte yaşayan kişiler, sözleşmeye ve kanuna uymak koşuluyla kira ilişkisini sürdürebilir (TBK 356).
İşyeri kiraları
Yukarıdaki kurallar çatılı işyerleri için de geçerlidir. Çatısız arsa, otopark alanı gibi kiralananlarda ise TBK’nın konut ve çatılı işyeri hükümleri uygulanmaz; sözleşme süresinin bitmesiyle tahliye istenebilir ve temerrüt ihtarında verilecek süre en az on gündür (TBK 315). Tarafların tacir olduğu işyeri kiralarında da tahliye sebepleri ve süreler aynıdır.
Tahliye davası ne kadar sürer?
Kesin bir süre vermek mümkün değildir. Uygulamada arabuluculuk aşaması birkaç hafta, sulh hukuk mahkemesindeki ilk derece yargılaması çoğu dosyada altı ay ile bir yıl arasında sürer; istinaf aşaması ayrıca zaman alabilir. İhtiyaç davalarında tanık dinlenmesi ve keşif süreyi uzatırken, temerrüt nedeniyle icra yoluyla tahliyede kiracı itiraz etmezse süreç genellikle birkaç ay içinde sonuçlanır. Tebligat sorunları, kiracının imzaya itirazı ve ödemeye ilişkin uyuşmazlıklar süreyi belirgin biçimde etkiler. Ayrıntılar için gayrimenkul hukuku sayfamıza bakabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Ev sahibi kiracıyı nasıl çıkarır?
Ev sahibi kiracıyı ancak kanunda sayılan bir sebebe dayanarak, icra dairesi veya sulh hukuk mahkemesi aracılığıyla çıkarabilir. Başlıca sebepler kiranın ödenmemesi, yazılı tahliye taahhüdü, iki haklı ihtar, gerçek ihtiyaç, yeniden inşa ve 10 yıllık uzama süresinin dolmasıdır.
Kira sözleşmesinin süresi bitince kiracı çıkmak zorunda mı?
Hayır. Konut ve çatılı işyeri kiralarında kiracı en az on beş gün önce bildirimde bulunmadıkça sözleşme aynı koşullarla bir yıl uzar (TBK 347). Sürenin bitmesi tek başına tahliye sebebi değildir.
Tahliye taahhütnamesi geçerli mi?
Yazılı olan, belirli bir boşaltma tarihi içeren ve kiralananın tesliminden sonra kiracının özgür iradesiyle verilen taahhütname geçerlidir (TBK 352/1). Kira sözleşmesiyle aynı anda imzalatılan taahhütnameler Yargıtay uygulamasında kural olarak geçersiz sayılır.
10 yıl dolunca kiracı çıkarılabilir mi?
Belirli süreli sözleşmelerde sözleşme süresinden sonraki on yıllık uzama süresi dolduğunda kiraya veren, uzama yılının bitiminden en az üç ay önce bildirimde bulunarak sebep göstermeden sözleşmeyi sona erdirebilir (TBK 347). Kiracı çıkmazsa arabuluculuktan sonra tahliye davası açılır.
Kirayı ödemeyen kiracı ne zaman çıkar?
Konut ve çatılı işyerinde kiracıya ödeme için en az otuz gün süre verilir; bu sürede ödeme yapılmazsa icra mahkemesinden veya sulh hukuk mahkemesinden tahliye kararı alınabilir. Kiracı itiraz etmezse icra yoluyla tahliye genellikle birkaç ay içinde sonuçlanır.
İhtiyaç nedeniyle tahliye davası ne kadar sürer?
Uygulamada arabuluculuk birkaç hafta, ilk derece yargılaması çoğu dosyada altı ay ile bir yıl sürer; istinaf aşaması ayrıca zaman alabilir. Dava, kira süresinin bitiminden itibaren bir ay içinde açılmalıdır (TBK 350).
Tahliye davası için arabuluculuk zorunlu mu?
Kira ilişkisinden doğan tahliye davalarında 1 Eylül 2023’ten bu yana arabulucuya başvurmak dava şartıdır (HUAK 18/B). İcra ve İflas Kanunu’na göre ilamsız icra yoluyla tahliye talepleri ise bu zorunluluğun dışındadır.
Ev sahibi ihtiyaç diyerek çıkardığı evi başkasına kiralayabilir mi?
Haklı bir sebep olmadıkça üç yıl geçmeden eski kiracıdan başkasına kiralayamaz. Bu yasağa uymayan kiraya veren, eski kiracıya en az son kira yılında ödenen bir yıllık kira bedeli tutarında tazminat öder (TBK 355).
Ev sahibi kilidi değiştirip kiracıyı çıkarabilir mi?
Hayır. Tahliye ancak mahkeme kararı veya icra dairesi aracılığıyla yapılabilir. Kilit değiştirmek ya da su ve elektriği kestirmek hukuka aykırıdır ve cezai sorumluluk doğurabilir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş niteliği taşımaz. Mevzuat ve yargı kararları değişebilir; kendi durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.
Diğer yazılar
İdare HukukuTrafik cezasına itiraz: süre, yer ve dilekçeOn beş günlük başvuru süresi, görevli sulh ceza hâkimliği, dilekçede bulunması gerekenler, indirimli ödeme ve itiraz sonrası süreç.
KVKK HukukuKVKK başvurusu: kişisel verileriniz için hangi haklara sahipsiniz?KVKK md. 11’deki haklar, veri sorumlusuna başvuru ve 30 günlük cevap süresi, Kurula şikâyet süreleri, tazminat ve ceza yolları.