Kıdem tazminatı kimlere ödenir, nasıl hesaplanır?

İş sözleşmesi sona erdiğinde işçinin en çok merak ettiği konu, kıdem tazminatına hak kazanıp kazanmadığı ve bu tazminatın ne kadar olacağıdır. Kıdem tazminatı, 4857 sayılı İş Kanunu yürürlüğe girdiği hâlde eski 1475 sayılı İş Kanunu’nun yürürlükte bırakılan 14. maddesiyle düzenlenmeye devam etmektedir. Bu yazıda kıdem tazminatının şartlarını, hangi fesih türlerinde ödendiğini, giydirilmiş ücretle hesaplamayı, 2026 tavanını, kesintileri, ihbar tazminatını, zamanaşımını ve dava öncesi zorunlu arabuluculuğu anlatıyoruz.
Kıdem tazminatı nedir, şartları nelerdir?
Kıdem tazminatı, işçinin aynı işverene uzun süre emek vermesinin karşılığı olarak, iş sözleşmesinin kanunda sayılan sebeplerle sona ermesi hâlinde işverence ödenen toplu bir paradır. Hak kazanmak için üç şartın birlikte bulunması gerekir:
- İş Kanunu kapsamında işçi olmak: Tazminat 4857 sayılı İş Kanunu’na (ve Basın İş, Deniz İş Kanunlarına) tabi işçiler içindir; memurlar ve bağımsız çalışanlar bu kapsamda değildir.
- En az bir yıllık kıdem: İşçinin aynı işverenin bir veya değişik işyerlerinde toplam en az bir yıl çalışmış olması gerekir. Aralıklı çalışmalarda önceki dönemler, önceki ayrılış için tazminat ödenmemişse kural olarak birleştirilir.
- Hak kazandıran bir sona erme sebebi: Sözleşmenin, aşağıda tabloda gösterilen hallerden biriyle sona ermesi gerekir.
Hangi durumlarda ödenir, hangilerinde ödenmez?
| Sona erme sebebi | Kıdem tazminatı |
|---|---|
| İşverenin geçerli nedenle veya nedensiz feshi | Ödenir |
| İşverenin sağlık sebebi, zorlayıcı sebep veya gözaltı nedeniyle feshi (4857 s. K. md. 25/I, III, IV) | Ödenir |
| İşverenin ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırılık nedeniyle haklı feshi (4857 s. K. md. 25/II) | Ödenmez |
| İşçinin haklı nedenle feshi (4857 s. K. md. 24) | Ödenir |
| Haklı bir neden olmadan istifa | Kural olarak ödenmez |
| Muvazzaf askerlik hizmeti nedeniyle ayrılma | Ödenir |
| Emeklilik (yaşlılık, malullük aylığı veya toptan ödeme) için ayrılma | Ödenir |
| Yaş dışındaki emeklilik şartlarını doldurarak ayrılma | Ödenir |
| Kadın işçinin evlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde ayrılması | Ödenir |
| İşçinin ölümü | Mirasçılarına ödenir |
Tabloda dikkat çeken nokta şudur: İşverenin her haklı feshi kıdem tazminatını ortadan kaldırmaz. Yalnızca 4857 s. K. md. 25/II’de sayılan ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırı haller (örneğin hırsızlık, işverene hakaret, işyerinde sataşma, ardı ardına iki iş günü veya bir ay içinde üç iş günü mazeretsiz devamsızlık, görevi yapmamakta ısrar) tazminat hakkını düşürür. Bu hallerde ispat yükü işverendedir.
Özel durumlar
İstifa eden işçi kıdem tazminatı alabilir mi?
Haklı bir neden göstermeden yapılan istifada kıdem tazminatı kural olarak ödenmez. Ancak işçinin ayrılışı aslında 4857 s. K. md. 24’teki haklı nedenlere dayanıyorsa, buna “istifa” denmiş olsa bile tazminat hakkı doğar. Uygulamada en sık görülen haklı nedenler şunlardır: ücretin ödenmemesi veya eksik ödenmesi (md. 24/II-e), fazla çalışma ücretlerinin ödenmemesi, sigorta primlerinin gerçek ücret üzerinden yatırılmaması, işçiye yönelik onur kırıcı davranışlar ve psikolojik taciz (mobbing) ile sağlık sebepleri (md. 24/I).
Yargıtay’ın yerleşik uygulamasına göre fesih bildiriminde hangi sebebe dayanıldığı önem taşır; işçinin yalnızca “kendi isteğimle ayrılıyorum” şeklindeki bir dilekçesi sonradan haklı nedenin ispatını zorlaştırabilir. Haklı nedenle fesih hakkı, kural olarak sebebi öğrenmeden itibaren altı iş günü ve her hâlde olayın üzerinden bir yıl geçmeden kullanılmalıdır (4857 s. K. md. 26); ücretin sürekli ödenmemesi gibi devam eden durumlarda bu sürenin işlemediği kabul edilmektedir.
Emeklilik ve “15 yıl 3600 gün”
Emekli aylığı bağlanması için ayrılan işçi, kurumdan aldığı yazıyla birlikte işverene başvurarak kıdem tazminatına hak kazanır. Ayrıca yaşı dışında emeklilik şartlarını tamamlayan işçi de kendi isteğiyle ayrılıp tazminatını alabilir. 8 Eylül 1999’dan önce sigortalı olanlarda bu şart çoğu durumda 15 yıl sigortalılık ve 3600 prim günü olarak bilinir; daha sonra sigortalı olanlarda koşullar farklıdır. Hangi şartın uygulanacağı sigorta başlangıç tarihine göre değiştiğinden, SGK’dan “kıdem tazminatı alabilir” yazısı alınarak işverene sunulması gerekir.
Askerlik ve evlilik
Muvazzaf askerlik hizmeti nedeniyle işten ayrılan işçi kıdem tazminatı alır. Kadın işçi, evlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde kendi isteğiyle ayrılırsa yine kıdem tazminatına hak kazanır; bu hak resmî nikâh tarihine bağlıdır ve erkek işçiler için öngörülmemiştir. Bu hallerde işçi sözleşmeyi kendisi sona erdirdiği için ihbar tazminatı istenemez.
İşyeri devri
İşyeri devredildiğinde işçinin kıdemi sıfırlanmaz; devreden ve devralan işverenler yanında geçen süreler birleştirilir. Devreden işverenin sorumluluğu kendi döneminde geçen süreyle ve devir tarihindeki ücret seviyesiyle sınırlıdır (1475 s. K. md. 14/2).
Kıdem tazminatı nasıl hesaplanır?
Hesaplama, işçinin her tam hizmet yılı için 30 günlük brüt ücreti üzerinden yapılır; bir yıldan artan süreler (ay ve günler) de oranlanarak hesaba katılır. Esas alınan ücret, sözleşmenin sona erdiği tarihteki son ücrettir.
Giydirilmiş ücret
Kanun, ücrete ek olarak işçiye sözleşmeden veya kanundan doğan para ve para ile ölçülebilen menfaatlerin de dikkate alınmasını öngörür. Uygulamada bu ücrete “giydirilmiş ücret” denir. Düzenli ve sürekli ödenen yol ve yemek yardımı, yakacak ve giyim yardımı, aile ve çocuk yardımı, yıllık ikramiye (aylığa bölünerek) ve sürekli nitelikteki primler eklenir. Fazla çalışma ücreti ile tek seferlik, arızi ödemeler ise kural olarak hesaba katılmaz.
Örnek hesaplama
Aşağıdaki rakamlar yalnızca yöntemi göstermek için seçilmiş yuvarlak örneklerdir. 10 yıl 6 ay çalışan ve sözleşmesi Ekim 2026’da sona eren bir işçinin giydirilmiş aylık brüt ücreti 60.000 TL olsun. Bu tutar tavanın altında olduğundan doğrudan kullanılır: 10 yıl için 600.000 TL, artan 6 ay için 30.000 TL olmak üzere brüt kıdem tazminatı 630.000 TL’dir. Bundan yalnızca binde 7,59 oranında damga vergisi (4.781,70 TL) kesilir ve net 625.218,30 TL ödenir.
Giydirilmiş brüt ücret tavanı aşıyorsa hesap tavan üzerinden yapılır. Örneğin aynı dönemde ayrılan, 5 yıl kıdemli ve giydirilmiş brüt ücreti 100.000 TL olan bir işçinin tazminatı 73.729,87 TL × 5 = 368.649,35 TL brüt olarak hesaplanır.
2026 kıdem tazminatı tavanı
Bir hizmet yılı için ödenecek kıdem tazminatı, en yüksek devlet memuruna ödenen bir yıllık emeklilik ikramiyesini geçemez. Bu tavan memur maaş katsayılarına bağlı olarak yılda iki kez güncellenir ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından ilan edilir.
| Dönem | Tavan |
|---|---|
| 1 Temmuz – 31 Aralık 2025 | 53.919,68 TL |
| 1 Ocak – 30 Haziran 2026 | 64.948,77 TL |
| 1 Temmuz – 31 Aralık 2026 | 73.729,87 TL |
Uygulanacak tavan, ödemenin yapıldığı tarihe göre değil, iş sözleşmesinin sona erdiği tarihe göre belirlenir. Ocak 2027’den itibaren geçerli olacak tavan, yeni katsayıların ilanıyla belli olacaktır.
Kesintiler: vergi ve SGK primi
Kıdem tazminatının tavanı aşmayan kısmı gelir vergisinden istisnadır ve SGK primine tabi değildir; brüt tutardan yalnızca binde 7,59 oranında damga vergisi kesilir. Bu nedenle tavan tutarında bir yıllık kıdem tazminatının net karşılığı 1 Temmuz–31 Aralık 2026 dönemi için yaklaşık 73.170,26 TL’dir. İhbar tazminatından ise kural olarak gelir vergisi ve damga vergisi kesilir.
İhbar tazminatı ve ihbar süreleri
Belirsiz süreli iş sözleşmesini fesheden taraf, karşı tarafa önceden bildirimde bulunmak zorundadır (4857 s. K. md. 17). Bildirim süresine uymadan sözleşmeyi sona erdiren taraf, bu sürenin ücreti tutarında ihbar tazminatı öder. İhbar tazminatı da giydirilmiş brüt ücret üzerinden hesaplanır, ancak kıdem tazminatından farklı olarak tavan uygulanmaz.
| Hizmet süresi | İhbar süresi |
|---|---|
| 6 aydan az | 2 hafta |
| 6 ay – 1,5 yıl | 4 hafta |
| 1,5 yıl – 3 yıl | 6 hafta |
| 3 yıldan fazla | 8 hafta |
Bu süreler asgari olup iş sözleşmesiyle artırılabilir. İşçi kendisi istifa ettiğinde, emeklilik, askerlik veya evlilik nedeniyle ayrıldığında ya da haklı nedenle derhal feshettiğinde ihbar tazminatı alamaz. Tersine, haklı bir neden olmadan ve bildirim süresine uymadan işi bırakan işçi, işverene ihbar tazminatı ödemekle yükümlü olabilir.
Faiz ve geç ödeme
Kıdem tazminatı sözleşmenin sona ermesiyle muaccel olur. Geç ödenmesi hâlinde, ödemede geçen süre için mevduata uygulanan en yüksek faiz işletilir (1475 s. K. md. 14/11). Yargıtay uygulamasında bu faiz, ayrıca ihtar gerekmeksizin fesih tarihinden itibaren başlatılmaktadır. İhbar tazminatı gibi diğer alacaklar için ise kural olarak temerrüt tarihinden itibaren yasal faiz istenebilir.
Zamanaşımı
Kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, kötüniyet tazminatı, eşit davranma ilkesine aykırılık tazminatı ve yıllık izin ücreti alacakları, iş sözleşmesinin sona ermesinden itibaren beş yıl içinde zamanaşımına uğrar (4857 s. K. ek md. 3). Arabulucuya başvurulmasından son tutanağın düzenlenmesine kadar geçen sürede zamanaşımı durur (7036 s. K. md. 3).
Arabuluculuktan davaya süreç
Kıdem ve ihbar tazminatı gibi iş sözleşmesine dayanan alacaklar için dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır; arabulucuya gidilmeden açılan dava usulden reddedilir (7036 s. K. md. 3). Sürecin ayrıntılarını iş davalarında zorunlu arabuluculuk yazımızda ele aldık.
- Belgelerin toplanması: İş sözleşmesi, bordrolar, banka ücret dökümleri, SGK hizmet dökümü, fesih bildirimi veya istifa dilekçesi, varsa ihtarname ve yazışmalar bir araya getirilir.
- Arabuluculuk başvurusu: Karşı tarafın yerleşim yerindeki veya işin yapıldığı yerdeki arabuluculuk bürosuna başvurulur. Büro, listeden bir arabulucu görevlendirir.
- Görüşmeler: Arabulucu başvuruyu görevlendirildiği tarihten itibaren üç hafta içinde sonuçlandırır; bu süre zorunlu hallerde en fazla bir hafta uzatılabilir.
- Anlaşma: Taraflar uzlaşırsa anlaşma belgesi düzenlenir. Bu belgede yer alan konular hakkında daha sonra dava açılamaz.
- Anlaşmazlık ve dava: Anlaşma sağlanamazsa son tutanağın aslı veya arabulucu onaylı örneği dava dilekçesine eklenerek iş mahkemesinde dava açılır.
31 Temmuz 2026’dan itibaren 7589 sayılı Kanunla belirsiz alacak davası (HMK 107) kaldırılmış, kısmi davada talebin tahkikatın sonuna kadar artırılabilmesi düzenlenmiştir (HMK 109/4). Tutarı bilirkişi hesabıyla netleşen işçilik alacaklarında dava stratejisi bu değişiklik dikkate alınarak kurulmalıdır. İş hukukundaki diğer konular için iş ve sosyal güvenlik hukuku sayfamıza bakabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Kıdem tazminatı nasıl hesaplanır?
Her tam hizmet yılı için 30 günlük giydirilmiş brüt ücret esas alınır; artan ay ve günler oranlanarak eklenir. Ücret tavanı aşıyorsa hesap tavan üzerinden yapılır ve brüt tutardan yalnızca binde 7,59 damga vergisi kesilir.
Kıdem tazminatı tavanı 2026’da ne kadar?
Bir hizmet yılı için brüt kıdem tazminatı tavanı 1 Ocak–30 Haziran 2026 döneminde 64.948,77 TL, 1 Temmuz–31 Aralık 2026 döneminde 73.729,87 TL’dir. Uygulanacak tavan, iş sözleşmesinin sona erdiği tarihe göre belirlenir.
İstifa eden işçi kıdem tazminatı alabilir mi?
Haklı bir neden olmadan istifa eden işçi kural olarak kıdem tazminatı alamaz. Ancak ücretin ödenmemesi, fazla çalışma ücretinin verilmemesi, primlerin eksik yatırılması veya mobbing gibi 4857 s. K. md. 24’teki haklı nedenlerle ayrılan işçi tazminata hak kazanır.
Kıdem tazminatı için kaç yıl çalışmak gerekir?
Aynı işverene bağlı olarak en az bir yıl çalışmış olmak gerekir. Bir yılı dolduran işçiye her tam yıl için 30 günlük ücret, artan süreler için de orantılı tutar ödenir.
15 yıl 3600 gün dolduran kıdem tazminatı alabilir mi?
8 Eylül 1999’dan önce sigortalı olan ve 15 yıl sigortalılık ile 3600 prim gününü dolduran işçi, yaşı beklemeden kendi isteğiyle ayrılıp kıdem tazminatı alabilir. Bunun için SGK’dan alınacak yazının işverene verilmesi gerekir; daha sonra sigortalı olanlarda şartlar farklıdır.
Kıdem tazminatından vergi kesilir mi?
Tavanı aşmayan kıdem tazminatı gelir vergisinden istisnadır ve SGK primi kesilmez. Brüt tutardan yalnızca binde 7,59 oranında damga vergisi kesilir.
Kıdem tazminatında zamanaşımı ne kadar?
Kıdem ve ihbar tazminatı talepleri, iş sözleşmesinin sona ermesinden itibaren beş yılda zamanaşımına uğrar (4857 s. K. ek md. 3). Arabuluculuk süreci boyunca zamanaşımı durur.
Kıdem tazminatı için doğrudan dava açılabilir mi?
Hayır. Dava açmadan önce arabuluculuk bürosuna başvurmak dava şartıdır; arabulucuya gitmeden açılan dava usulden reddedilir (7036 s. K. md. 3). Arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa iş mahkemesinde dava açılabilir.
Kıdem tazminatı geç ödenirse faiz istenebilir mi?
Evet. Geç ödenen kıdem tazminatı için mevduata uygulanan en yüksek faiz istenebilir (1475 s. K. md. 14/11). Yargıtay uygulamasında bu faiz fesih tarihinden itibaren işletilmektedir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş niteliği taşımaz. Mevzuat ve yargı kararları değişebilir; kendi durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.
Diğer yazılar
İş ve Sosyal Güvenlik Hukukuİş davalarında zorunlu arabuluculuk nasıl işler?Kıdem tazminatı, işçilik alacakları ve işe iade taleplerinde dava açmadan önce arabulucuya gitmek zorunludur. Süreç adım adım.
İdare HukukuTrafik cezasına itiraz: süre, yer ve dilekçeOn beş günlük başvuru süresi, görevli sulh ceza hâkimliği, dilekçede bulunması gerekenler, indirimli ödeme ve itiraz sonrası süreç.