Trafik kazasında yaralanma: tazminat süreci adım adım

Trafik kazasında yaralanan bir kişi için tedavi süreci çoğu zaman aylar sürer; bu dönemde çalışamamak, kalıcı bir sakatlıkla yaşamaya başlamak ya da bakıma muhtaç kalmak gibi sonuçlar doğabilir. Bu kayıpların karşılanması için izlenecek yol belirli sürelere ve belgelere bağlıdır. Bu yazıda yaralanmalı trafik kazalarında talep edilebilecek tazminat kalemlerini, maluliyet raporunun önemini, sigortaya başvurudan davaya kadar süreci ve 2026’da yürürlüğe giren değişiklikleri anlatıyoruz.
Hangi zararlar talep edilebilir?
Türk Borçlar Kanunu’nun 54. maddesi bedensel zarar kalemlerini sayar: tedavi giderleri, kazanç kaybı, çalışma gücünün azalmasından veya yitirilmesinden doğan kayıplar ve ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan kayıplar. Bunlara ek olarak manevi tazminat da istenebilir (TBK 56).
| Kalem | Neyi karşılar? | Kimden istenir? |
|---|---|---|
| Geçici iş göremezlik | İyileşme süresince çalışılamayan dönemdeki kazanç kaybı | Trafik sigortası, sürücü, işleten |
| Sürekli iş göremezlik (kalıcı sakatlık) | Maluliyet oranı kadar çalışma gücü kaybının ömür boyu karşılığı | Trafik sigortası, sürücü, işleten |
| Bakıcı gideri | Tedavi süresince veya kalıcı olarak başkasının bakımına muhtaç olmanın gideri | Trafik sigortası (sağlık giderleri teminatı), sürücü, işleten |
| Tedavi dışı belgeli giderler | SGK’nın karşılamadığı ve belgelenen giderler | Kapsamına göre sigorta, sürücü, işleten |
| Manevi tazminat | Yaşanan acı ve üzüntünün karşılığı | Yalnızca sürücü, işleten ve teşebbüs sahibi |
Tedavi giderleri neden ayrı değerlendirilir?
Karayolları Trafik Kanunu’nun 98. maddesine göre trafik kazası nedeniyle yapılan sağlık hizmeti giderleri, kazazedenin sosyal güvencesi olup olmadığına bakılmaksızın SGK tarafından karşılanır; sigorta şirketleri de bunun için SGK’ya kaynak aktarır. Bu nedenle hastane faturaları kural olarak sigorta şirketinden ayrıca istenmez. SGK’nın karşılamadığı ve belgelenebilen giderler ile bakıcı gideri ise ayrıca değerlendirilir. Tedavi sürecindeki tüm fatura, reçete ve makbuzları saklamak bu yüzden önemlidir.
Maluliyet raporu: sürecin merkezi
Kalıcı sakatlık tazminatının miktarını belirleyen en önemli belge maluliyet (engellilik) raporudur. Rapor, kazadan kaynaklanan kalıcı çalışma gücü kaybını yüzde olarak gösterir. Yargıtay uygulamasına göre rapor, kaza tarihinde yürürlükte olan yönetmeliğe göre ve ilgili uzmanlık dallarından hekimlerin yer aldığı yetkili bir sağlık kurulu tarafından düzenlenmelidir. Raporda yaralanmanın kazayla illiyet bağı ve varsa önceden bulunan rahatsızlıklar da değerlendirilmelidir.
Zamanlama önemlidir. Tedavi devam ederken alınan bir rapor kalıcı durumu tam yansıtmayabilir. Yargıtay, iyileşme süreci tamamlanmadan, kural olarak kazadan itibaren on iki aylık süre dolmadan alınan raporları yeterli görmemektedir. Bu nedenle kalıcı sakatlık iddiası olan dosyalarda raporun ne zaman alınacağı ayrıca planlanmalıdır.
Tazminat nasıl hesaplanır?
Sürekli iş göremezlik tazminatı için sabit bir tablo yoktur; “yüzde X sakatlık şu kadar eder” gibi hesaplamalar yanıltıcıdır. Tazminat, aktüerya bilirkişisi tarafından kazazedenin yaşı, kaza tarihindeki geliri, maluliyet oranı, kusur durumu ve bakiye ömrü dikkate alınarak hesaplanır. Yargıtay’ın güncel uygulamasında hesaplama, yaşam tablosu ve gelirin her yıl belli oranda artırılıp aynı oranda iskonto edildiği yöntemle yapılmaktadır.
1 Temmuz 2026’da yürürlüğe giren yeni Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları ile sakatlık teminatının Türk Borçlar Kanunu’nun haksız fiil hükümlerine göre belirleneceği açıkça düzenlenmiş, eski genel şartlardaki hesaplama ekleri kaldırılmıştır. Bu değişiklik, yıllardır süren hesaplama yöntemi tartışmalarını büyük ölçüde mahkeme uygulamasıyla uyumlu hâle getirmiştir. Genel şartlardaki değişiklikler kural olarak yürürlükten sonra düzenlenen poliçelere uygulanacağından, eski poliçelerde geçiş sorunları gündeme gelebilir.
Tazminattan, kazazedenin kendi kusuru oranında indirim yapılır. Örneğin karşı taraf yüzde 75 kusurluysa, hesaplanan zararın yüzde 75’i istenebilir.
2026 trafik sigortası teminat limitleri
| Teminat | 2026 limiti |
|---|---|
| Sakatlanma ve ölüm (kişi başı) | 3.600.000 TL |
| Sağlık giderleri (kişi başı) | 3.600.000 TL |
| Sakatlanma ve ölüm, otomobilde kaza başı | 18.000.000 TL |
| Maddi zararlar (araç başı / kaza başı) | 400.000 TL / 800.000 TL |
Limitler kaza tarihine göre uygulanır ve sigorta şirketinin ödeyeceği en yüksek tutarı gösterir; kişiye ödenecek tazminat bu tutar değildir. Hesaplanan zarar limiti aşarsa aşan kısım sürücü, işleten ve araç bir şirkete aitse teşebbüs sahibinden istenebilir; bunlar KTK 85 uyarınca müteselsilen sorumludur.
Adım adım tazminat süreci
- Kaza anı ve delil: Yaralanmalı kazada kolluğa haber verilmesi zorunludur; tutanağı polis veya jandarma düzenler. Fotoğraf, video, tanık bilgileri ve çevredeki kamera kayıtları silinmeden toplanmalıdır.
- Tedavi kayıtları: İlk müdahaleden itibaren epikriz, rapor, reçete ve faturalar düzenli olarak saklanmalıdır. Hafif görünen yaralanmalarda da sağlık kuruluşuna başvurmak, illiyet bağının kurulması açısından önemlidir.
- Gelir belgeleri: Bordro, SGK hizmet dökümü, vergi kayıtları gibi kazanç kaybını gösteren belgeler hazırlanır.
- Maluliyet raporu: İyileşme süreci tamamlandıktan sonra yetkili sağlık kurulundan rapor alınır.
- Sigortaya yazılı başvuru: Karşı aracın trafik sigortasına, istenen belgelerle birlikte yazılı başvuru yapılır. Bu başvuru dava ve tahkim için zorunludur.
- Tahkim veya dava: Sigorta 15 gün içinde cevap vermezse veya teklif zararı karşılamıyorsa Sigorta Tahkim Komisyonu’na ya da mahkemeye başvurulur. Manevi tazminat için sürücü ve işletene karşı dava açılır.
Sigortaya başvuru neden zorunlu?
KTK 97’ye göre zarar gören, dava yoluna gitmeden önce sigorta şirketine yazılı olarak başvurmalıdır. Sigorta başvuruya 15 gün içinde yazılı cevap vermezse ya da uyuşmazlık sürerse dava açılabilir veya tahkime gidilebilir. Yargıtay bu başvuruyu dava şartı olarak kabul etmekte ve başvuruda eksik bırakılan belgelerin dava sırasında tamamlanmasının bu eksikliği gidermeyeceğini belirtmektedir. Bu nedenle başvurunun eksiksiz belgeyle yapılması önemlidir.
Sigorta şirketi, gerekli belgelerin kendisine ulaşmasından itibaren sekiz iş günü içinde ödeme yapmakla yükümlüdür; bu sürenin sonunda temerrüde düşer ve faiz işlemeye başlar. Sürücü ve işleten bakımından faiz ise kural olarak kaza tarihinden işler.
Arabuluculuk, tahkim ve dava
Arabuluculuk zorunlu mu?
Yargıtay 4. Hukuk Dairesi’nin 2024 tarihli kararlarında, trafik sigortasına karşı açılan tazminat davalarında özel bir başvuru yolu (KTK 97) öngörüldüğü için arabuluculuğun dava şartı olmadığı kabul edilmiştir. Yalnızca sürücü ve işletene karşı açılan tazminat davalarında da zorunlu arabuluculuk aranmaz. Taraflar isterse ihtiyari arabuluculuğa başvurabilir.
Sigorta Tahkim Komisyonu
Sigorta Tahkim Komisyonu, sigorta uyuşmazlıklarında uzmanlaşmış bir yoldur ve dosyalar çoğu zaman mahkemeye göre daha kısa sürede sonuçlanır. 22 Ocak 2026’dan itibaren 35.000 TL’nin altındaki kararlar kesindir; daha yüksek tutarlarda itiraz, 383.000 TL’yi aşan uyuşmazlıklarda temyiz yolu açıktır. Komisyon yalnızca sigorta şirketine karşı başvurulabilen bir yoldur; manevi tazminat ve sürücüye karşı talepler için mahkemeye gidilmesi gerekir.
Mahkeme
Sigorta şirketine karşı açılan davalar asliye ticaret mahkemesinde, yalnızca sürücü ve işletene karşı açılan davalar asliye hukuk mahkemesinde görülür. Dava; kaza yerinde, sigortacının şubesinin veya poliçeyi düzenleyen acentenin bulunduğu yerde açılabilir (KTK 110); genel şartlar ve genel hükümler uyarınca zarar görenin yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir. Kayseri’de oturan bir kazazede bu nedenle davasını kural olarak Kayseri’de açabilir.
7589 sayılı Kanunla 31 Temmuz 2026’dan itibaren belirsiz alacak davası (HMK 107) kaldırılmıştır. Bu tarihten sonra açılan davalarda, kısmi olarak açılan davadaki talebin tahkikatın sonuna kadar bir kez artırılması mümkündür. Tazminat miktarının dava açılırken bilinmediği yaralanma dosyalarında dava stratejisinin bu değişikliğe göre kurulması gerekir.
Zamanaşımı
KTK 109’a göre motorlu araç kazalarından doğan tazminat talepleri, zarar görenin zararı ve sorumluyu öğrendiği tarihten itibaren iki yıl ve her hâlde kaza tarihinden itibaren on yıl içinde zamanaşımına uğrar. Zarar, ceza kanununda daha uzun zamanaşımı öngörülen bir suçtan doğmuşsa bu uzun süre uygulanır. Taksirle yaralama suçu oluşan kazalarda bu nedenle ceza zamanaşımı süresi dikkate alınır. Sürücüye veya sigortaya karşı zamanaşımını kesen işlemler, diğerine karşı da sonuç doğurur. Kalıcı sakatlık iddiasında zararın tam olarak öğrenildiği tarih tartışmalı olabileceğinden sürelerin son ana bırakılmaması önerilir.
Tazminatı etkileyen özel durumlar
- Emniyet kemeri ve kask: Kemer takılmaması veya kask kullanılmaması, yaralanmanın bununla bağlantılı olduğu ispatlanırsa tazminattan indirim sebebi olabilir. Yargıtay, bu indirimin varsayıma değil delile dayanması gerektiğini vurgulamaktadır.
- Hatır taşıması: Bir yakının veya arkadaşın aracında ücretsiz yolculuk eden kişinin tazminatında hakkaniyet indirimi yapılabilir (KTK 87, TBK 51).
- Yolcunun durumu: Yolcular, bindikleri aracın sürücüsünün kusurundan etkilenmeden kusurlu araçların sigortalarına başvurabilir.
- Sigortasız veya kaçan araç: Kazaya karışan araç sigortasızsa ya da tespit edilemiyorsa, bedensel zararlar için Güvence Hesabı’na başvurulabilir (Sigortacılık Kanunu 14). Bu başvuru da yazılı olarak yapılmalıdır.
- İbraname: Sigortanın yaptığı ödemeyle birlikte imzalanan ibraname, ödeme açıkça yetersizse kalan zararın istenmesine her zaman engel olmaz; yetersiz veya fahiş olduğu açıkça belli olan anlaşmaların iptali iki yıl içinde istenebilir (KTK 111). Yine de imzadan önce teklifin tüm kalemleri karşılayıp karşılamadığı değerlendirilmelidir.
Kazada aracınız da hasar gördüyse, onarımdan sonra oluşan piyasa değeri düşüşü ayrıca talep edilebilir; bu konuyu araç değer kaybı yazımızda ele aldık.
Sık sorulan sorular
Trafik sigortası manevi tazminat öder mi?
Hayır. Zorunlu trafik sigortası manevi tazminatı kapsamaz. Manevi tazminat, kusurlu aracın sürücüsünden, işleteninden ve varsa teşebbüs sahibinden dava yoluyla istenir (TBK 56).
Hastane masraflarımı sigortadan isteyebilir miyim?
Trafik kazası nedeniyle yapılan sağlık hizmeti giderleri, sosyal güvenceniz olup olmadığına bakılmaksızın SGK tarafından karşılanır (KTK 98). SGK’nın karşılamadığı ve belgelenebilen giderler ile bakıcı gideri ise ayrıca talep edilebilir.
Sigortaya başvurmadan dava açabilir miyim?
Hayır. Trafik sigortasına karşı dava açmadan veya tahkime gitmeden önce sigorta şirketine yazılı başvuru yapılması dava şartıdır (KTK 97). Sigorta 15 gün içinde cevap vermezse veya talebi karşılamazsa dava ya da tahkim yoluna gidilebilir.
Trafik kazası tazminatında arabulucuya gitmek zorunlu mu?
Yargıtay 4. Hukuk Dairesi kararlarına göre trafik sigortasına karşı açılan tazminat davalarında arabuluculuk dava şartı değildir; çünkü KTK 97’de sigortaya yazılı başvuru şeklinde özel bir yol öngörülmüştür. Taraflar isterse ihtiyari arabuluculuğa başvurabilir.
Maluliyet raporu ne zaman alınmalı?
Rapor, iyileşme süreci tamamlandıktan sonra alınmalıdır. Yargıtay, kural olarak kazadan itibaren on iki ay dolmadan ve tedavi sürerken alınan raporları kalıcı durumu göstermeye yeterli görmemektedir. Rapor, kaza tarihinde yürürlükte olan yönetmeliğe göre yetkili bir sağlık kurulundan alınmalıdır.
Yüzde 10 sakatlık ne kadar tazminat eder?
Sabit bir tutar yoktur. Tazminat; kazazedenin yaşı, geliri, maluliyet oranı, kusur durumu ve bakiye ömrü esas alınarak aktüerya bilirkişisi tarafından hesaplanır. Aynı oranda sakatlık, farklı yaş ve gelirdeki kişiler için çok farklı tutarlara karşılık gelebilir.
Trafik kazası tazminatında zamanaşımı ne kadar?
Zararın ve sorumlunun öğrenildiği tarihten itibaren iki yıl, her hâlde kaza tarihinden itibaren on yıldır. Kaza, ceza kanununda daha uzun zamanaşımı öngörülen bir suç oluşturuyorsa bu daha uzun süre uygulanır (KTK 109).
Çarpan araç kaçtıysa veya sigortası yoksa kime başvurulur?
Kazaya karışan araç tespit edilemiyorsa veya sigortasızsa, bedensel zararlar için Güvence Hesabı’na başvurulabilir. Dava açmadan önce Güvence Hesabı’na yazılı başvuru yapılması gerekir.
Sigortanın ödemesini kabul edip ibraname imzaladım, kalanını isteyebilir miyim?
Ödemenin zararı açıkça karşılamadığı durumlarda ibraname, kalan zararın istenmesine her zaman engel olmaz. KTK 111 uyarınca yetersiz olduğu açıkça belli olan anlaşmaların iptali iki yıl içinde istenebilir. Değerlendirme ibranamenin içeriğine ve ödenen tutara göre yapılır.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş niteliği taşımaz. Mevzuat ve yargı kararları değişebilir; kendi durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.
Diğer yazılar
Sigorta ve Tahkim HukukuTrafik kazasında araç değer kaybı nasıl talep edilir?Onarılan aracın piyasa değerindeki düşüş karşı tarafın trafik sigortasından istenebilir. Başvuru sırası, belgeler ve süreler.
İdare HukukuTrafik cezasına itiraz: süre, yer ve dilekçeOn beş günlük başvuru süresi, görevli sulh ceza hâkimliği, dilekçede bulunması gerekenler, indirimli ödeme ve itiraz sonrası süreç.